Hoe inzicht in culturele verschillen kan bijdragen aan samenwerking, leiderschap en een veilige werkomgeving.
Een training in Mongolië als aanleiding tot reflectie
Hoe zorgen we ervoor dat een boodschap niet alleen wordt uitgesproken, maar ook goed wordt begrepen?
Hoe creëren we ruimte voor vragen, feedback en verschillende culturele perspectieven?
Bij de voorbereiding als ook tijdens een leiderschapstraining in Mongolië werd ik opnieuw aan het denken gezet over deze vragen. Van de twaalf deelnemers waren er tien Mongools. Wat mij opviel, was dat de deelnemers directer waren in hun uitingen dan ik vooraf had verwacht.
Ook in vergelijking met mijn ervaringen met Aziatische gesprekspartners viel mij dit op.
In deze training ervoer ik de Mongoolse deelnemers als directer dan ik gewend ben van mijn contacten met mensen uit andere Aziatische landen zoals China, Maleisië of Korea. Dit is nadrukkelijk mijn persoonlijke observatie en geen algemene uitspraak over de diverse landen. Maar juist deze ervaring maakte mij bewust van mijn eigen verwachtingen.
Een model dat mij helpt hierover na te denken, is The Culture Map van Erin Meyer. Ik maakte kennis met haar gedachtegoed tijdens een seminar in het afgelopen jaar. Het model de Culture Map biedt een praktisch kader om bewuster om te gaan met verschillen in communicatie, samenwerking en leiderschap.
The Culture Map: acht dimensies van communicatie
Erin Meyer beschrijft acht dimensies waarop culturele voorkeuren in werkcontexten kunnen verschillen:
Deze dimensies zijn geen vaste regels voor mensen uit een bepaald land. Ze helpen vooral om verschillen te herkennen en vragen te stellen, zonder vooraf te bepalen hoe iemand zich zal gedragen.
Een kompas, geen culturele handleiding
Mijn ervaring in Mongolië illustreert precies waarom die nuance belangrijk is. Ik had bepaalde verwachtingen, maar de directheid van de deelnemers verraste mij. Het model kan helpen om na te denken over zulke verschillen, maar kan niet voorspellen hoe een individuele deelnemer of groep zich zal gedragen.
Daarom gebruik ik de Culture Map liever als een kompas dan als een handleiding. Het helpt mij om mijn eigen aannames te onderzoeken en nieuwsgierig te blijven naar anderen.
Dat kan beginnen met eenvoudige vragen: hoe geven we elkaar feedback? Hoe zorgen we ervoor dat iedereen kan bijdragen? En hoe maken we duidelijk wie betrokken is bij besluiten?
De manier waarop we zulke vragen stellen, is daarbij net zo belangrijk. Niemand zou het gevoel moeten krijgen namens een hele cultuur te moeten spreken. Het doel is niet om mensen in culturele hokjes te plaatsen, maar om verwachtingen bespreekbaar te maken en elkaar beter te begrijpen.
Wat betekent dit voor leiderschap en arbeidshygiëne?
In de arbeidshygiënische praktijk zijn kennis, metingen en richtlijnen essentieel. Toch is effectieve risicobeheersing ook afhankelijk van communicatie en samenwerking. Een technisch goede risicoanalyse heeft bijvoorbeeld minder effect wanneer werknemers hun zorgen niet durven uitspreken of wanneer voorgestelde maatregelen onvoldoende aansluiten bij de dagelijkse praktijk.
Voor arbeidshygiënisten is het vermogen om verschillen in communicatie te herkennen daarom bijzonder relevant. Het signaleren van risico's vraagt soms om het benoemen van ongemakkelijke feiten of het ter discussie stellen van bestaande werkwijzen. De uitdaging is om dat zo te doen dat mensen zich veilig genoeg voelen om mee te denken, vragen te stellen en hun zorgen te delen. Niet alleen de inhoud van onze boodschap telt, maar ook de manier waarop we die overbrengen.
Ook bij trainingen gaat het niet alleen om de inhoud. Het is belangrijk dat deelnemers zich uitgenodigd voelen om vragen te stellen, ervaringen te delen en kritisch mee te denken. De Culture Map helpt mij om daarbij bewust stil te staan. Is mijn boodschap duidelijk genoeg? Bied ik voldoende ruimte voor verschillende perspectieven? En past mijn manier van feedback geven bij de situatie?
Deze vragen zijn niet alleen relevant in internationale teams. Ook binnen Nederlandse organisaties bestaan grote verschillen tussen mensen en hun voorkeuren. Internationale samenwerking maakt sommige verschillen zichtbaarder, maar de uitdaging om elkaar goed te begrijpen is universeel.
Beginnen bij jezelf
De training in Mongolië herinnerde mij eraan dat interculturele samenwerking niet alleen draait om het begrijpen van anderen. Het vraagt ook om reflectie op mijn eigen culturele bril.
Wat ik als vanzelfsprekend beschouw, hoeft dat voor een ander niet te zijn. En wat ik op basis van eerdere ervaringen verwacht, kan in een nieuwe situatie heel anders uitpakken.
Voor mij is dat een belangrijk onderdeel van leiderschap: bewust worden van jezelf en anderen, leren hoe je invloed uitoefent en je aanpak aanpassen wanneer dat de samenwerking ten goede komt.
De Culture Map biedt geen kant-en-klare antwoorden. De waarde zit juist in de vragen die het model oproept. Door nieuwsgierig te blijven, aannames te toetsen en verwachtingen bespreekbaar te maken, kunnen we effectiever samenwerken over culturele grenzen heen.
Uiteindelijk gaat het niet alleen om beter communiceren, maar om samen werken aan gezondere en veiligere werkomgevingen.
![]() |
Andrea Hiddinga |