Wat leert de kabinetsformatie ons

De recente Haagse politiek leest als een masterclass in complex samenwerken. Het minderheidskabinet stapt met zichtbaar optimisme het podium op zonder vaste meerderheid, gewapend met goede bedoelingen en een frisse glimlach. De Tweede Kamer moet nog leren samenwerken. De Eerste Kamer kijkt op afstand kritisch mee. Iedereen rijkt vriendelijk de hand, genaamd ‘constructieve oppositie’. De verwachtingen zijn hoog. De koffie is nog warm. Het enthousiasme is vers.

Maar het vraagt veel overleg, veel uitleg en vooral: rustig ademhalen. Het proces is voorzichtig en aftastend. Chaos blijft vooralsnog binnen de perken, in vergelijking met de laatste twee kabinetten in ieder geval.

Herkenbaar? Voor mij wel. Als arboprofessionals werken we zelden in een overzichtelijke setting. Werkgevers, werknemers, OR, HR, leidinggevenden, preventiemedewerkers en externe partijen hebben allemaal hun eigen belangen. En die lopen niet vanzelf synchroon. Besluiten over arbeidsomstandigheden worden op meerdere plekken tegelijk gewogen. Op de werkvloer, in het MT, in de OR. En soms alsnog bij de jurist. Draagvlak is geen beginpunt, maar een bouwpakket zonder duidelijke handleiding.

De kabinetsformatie laat ook zien dat ‘goede’ bedoelingen nog geen garantie zijn voor succes. Er zijn vast plannen waar iedereen het in principe mee eens is. Tot ze concreet worden. Dat geldt ook voor arbobeleid. De arboprofessional praat over risico’s, preventie en lange termijneffecten. De manager hoort vooral impact op planning, budget, capaciteit en krijgt spontaan hoofdpijn. De boodschap is dezelfde, maar de vertaling laat soms te wensen over.

Emoties spelen daarbij een grotere rol dan we vaak denken. Onveilig werken of een hoge werkdruk raakt mensen. Ook zonder incident kan de spanning voelbaar zijn. Ook in de politiek zien we nu vooral voorzichtigheid, gevoeligheid en veel aftasten. Voor de arboprofessional geldt hetzelfde: wie emoties negeert, krijgt misschien gelijk op papier, maar geen beweging in de praktijk.

Daar komt de A&O’er in beeld. Als tolk, verbinder en procesbewaker. Iemand die weet dat gelijk hebben iets anders is dan gelijk krijgen. Die ziet wie wanneer moet worden meegenomen. En die begrijpt dat sommige bezwaren eerst emotioneel moeten landen voordat ze inhoudelijk besproken kunnen worden. In een organisatie zonder vaste meerderheid is dat geen extra competentie. Het is de kern van het vak.

Het belangrijkste leerpunt? Effectief arbowerk lijkt sterk op het starten van een minderheidskabinet. Verwacht geen snelle besluiten en geen rechte lijnen. Verwacht overleg, nuance en af en toe een omweg. En misschien is dat wel de geruststellende gedachte: als het soms langzaam gaat, doe je het waarschijnlijk goed.

Corné Bulkmans Algemeen directeur PHOV Arbeidshygiënist Maart 2026